Bułgarski Instytut Kultury

24 listopada w Bułgarskim Instytucie Kultury odbyła się prezentacja książki pt. „Psy spadają”, jednego z najbardziej znanych i najczęściej tłumaczonych pisarzy bułgarskich– Alekiem Popowem.
W Polsce ukazało się kilka przekładów jego utworów, ale po raz pierwszy zorganizowano spotkanie z ich autorem. To właśnie ten fakt, jak również oryginalny styl, napełniony humorem i nieoczekiwanymi zwrotami akcji, zaowocowały tym, że prezentacja Popova nie obejmowała jedynie jego najnowszej książki „Psy spadają”, ale także jego całą twórczość, jaka jest dostępna w polskim przekładzie.
Spotkanie z pisarzem poprowadziła Dyrektor Bułgarskiego Instytutu Kultury Michaela Todorova, tłumaczyła dr Agata Mokrzycka z UMCS w Lublinie. Michaela Todorova przedstawiła Aleka Popova, jego twórczość, jak również kilka recenzji krytyków, pochodzących z wielu krajów. Później autor odczytał fragmenty swoich książek, a dr Mokrzycka przedstawiła ich przekłady w języku polskim.
Po zaprezentowaniu twórczości pisarza rozpoczęła się rozmowa na temat mitologii narodowej i stereotypów zaprezentowanych w  jego utworach, uniwersalności jego tekstów, a także przekładów. Padły ważne pytania dotyczące sfery kultury i poglądów pisarza na temat twórczości literackiej m. in. krótkich form , a także tego, jak autor postrzega rolę pisarza dziś. Alek Popov jest autorem nie tylko powieści, pisze on także eseje. Powieść według niego jest utworem monotematycznym i drobne wątki mogą się w nim rozproszyć, dlatego pisze także eseje, żeby nie zagubić tych drobnych wątków.

Jako uczestniczka projektu EUNIC „Przeczytane w tłumaczeniu”, w kwietniu b.r. dr Agata Mokrzycka przedstawiła swoje tłumaczenie prologu „Czarnej skrzynki” (wyd. MUZA, „Psy spadają”). W spotkaniu wzięła udział również Pani Maria Malicka - autorka polskiego przekładu książki. Obie Panie opowiadały o przyjemności, ale i trudnościach w tłumaczeniu jego utworów.
Autor opowiedział także o roli pisarza, podzielił się swoją opinią dotyczącą ekranizacji, oraz  przekładów jego książek. Pisarz nie boi się tego, że pewne fragmenty jego utworów mogą zostać zmienione lub usunięte podczas np. ekranizacji, według niego, takie zabiegi mogą spowodować zagubienie niektórych fragmentów, ale każde kolejne otworzenie książki wzbogaca ją, daje coś nowego, nowe emocje i to jest piękne. „Misja Londyn” pojawi się na ekranach już w 2010 roku.
Alek Popov odpowiadał na liczne pytania od zebranych gości, sala BIK była wypełniona tłumaczami języka bułgarskiego, studentami bułgarystyki z Warszawy i Lublina oraz miłośnikami współczesnej literatury bułgarskiej. Wydawnictwo Muza było reprezentowane przez panią Małgorzatę Czarzasty, redaktor naczelną, i pana Krzysztofa Genczelewskiego, dyrektora ds. marketingu.

Pokaz dokumentalnego filmu „Dolina Socrealizmu” odbył się 17 listopada 2009 r. w sali kinowej Bułgarskiego Instytutu Kultury. Filmu został wyświetlony w ramach cyklu „Pamięci znanego reżysera dokumentalisty Iłko Dundakowa”.

Wystawa fotografii dokumentalna pt. „Wtedy i 20 lat później” została otwarta 12 listopada 2009  w salach Bułgarskiego Instytutu Kultury w Warszawie. Ekspozycja poświęcona 20 rocznicy od znamiennej daty 10 listopada 1989 r. składa się z fotografii z archiwum Bułgarskiej Agencji Prasowej oraz z prac autorskich młodego fotografa Cwetomira Dimowa.

Wernisaż wystawy wybitnego grafika bułgarskiego Iwana Ninowa odbył się dnia 5 listopada 2009 r. w Galerii Serdika przy Bułgarskim Instytucie Kultury w Warszawie. Twórca przedstawił warszawskim miłośnikom sztuki koło 35 swoich prac – litografii oraz suchoryty.

W swoich wstępnych słowach przed otwarciem wystawy pani Michaela Todorova, dyrektor BIK, zacytowała słowa Swetlina Rusewa o Ninowie: „Niestandardowy w zachowaniu, niestandardowy jako człowiek i artysta, Iwan Ninow jest przede wszystkim niestandardowy jako twórca. O ile intuicyjny, o tyle i po jakichś niewidocznych ścieżkach plastycznego wychowania wysoko kultywowany artysta monumentalny, surowy i ascetyczny, doprowadzi rzeczy do ich istoty.”

Wśród gości wernisażu byli pani Helena Jacošová, dyrektor Instytutu Słowackiego, pani Nino Shekriladze, pierwszy sekretarz Ambasady Gruzji, kolekcjonerzy, właściciele galerii, artyści.

Piosenka na podstawie wierszy Elisawety Bagriany w języku bułgarskim zabrzmiała w środę, 28 października 2009 r., na happeningu poetyckim w centrum Warszawy. Akcja happeningowa pt. „Poezja jest fajna, bo wychodzi do ludzi” przed Domem Literatury na placu Zamkowym odbyła się w ramach II Festiwalu Poezji Słowiańskiej.

Premiera polskiego wydania „Powieści naturalnej” bułgarskiego pisarza Georgi Gospodinowa miała miejsce 27 listopada 2009 r. w „Klubokawiarnii” w Warszawie. Utwór w przekładzie Marty Hożewskiej-Todorow  (Powieść naturalna, Wyd. Pogranicze, 2009)został przedstawiony przez Angelię Rodomirową, lektorkę języka bułgarskiego na Uniwersytecie „Marii Skłodowskiej-Curie” w Lublinie.

Prowadząca spotkanie zapoznała zgromadzonych gości – studentów, tłumaczy i wykładowców – z twórczą biografią pisarza.
Podczas spotkania Georgi Gospodinow podzielił się z przybyłymi historią powstania „Powieści naturalnej” i zdradził niektóre sekrety swojej literackiej „kuchni”. Podkreślił, że publikacja jego utworu w języku polskim jest częścią odbywającego się procesu umacniania obecności bułgarskiej literatury w Polsce. Przytoczył przykłady zbioru „Loty i powroty-pięć współczesnych sztuk bułgarskich”  (wybór, wstęp, tłumaczenie Hanna Karpińska), Kraków 2007 , oraz podkreślił szczególną wartość czasopisma "Literatura na Świecie" nr 3-4/2006, poświęconego literaturze bułgarskiej.

Spektaklem sztuki Don Juan  Molièra bułgarski Teatr Narodowy im. Ivana Vazova zaprezentował się w zeszłym tygodniu na międzynarodowym Spotkaniu Teatrów Narodowych 2009 w Warszawie. Przedstawienie w reżyserii znanego w Polsce Aleksandra Morfowa (w tłumaczeniu Ewy Podlodowskiej) zostało wystawione 23 i 24 października 2009 roku w sali Bogusławskiego Teatru Narodowego.

Kilkuminutowym, głośnym aplauzem publiczność wynagrodziła pierwsze przedstawienie w piątek. Podczas drugiego przedstawienia, w sobotę, prawie pełna sala długo oklaskiwała aktorów oraz reżysera.

„Kim jest Don Juan w spektaklu Morfowa?”, czytamy w oficjalnym programie Spotkania. Odpowiedź brzmi: „To kolaż wielu rozmaitych interpretacji tej postaci: barokowych, romantycznych, egzystencjalnych. […] Ale to przede wszystkim człowiek znużony życiem, beznamiętnie oddający się miłosnym przygodom, bezwzględny wobec wszelkich uczuć, prześladowany przez miłość i nienawiść wieczny uciekinier, dążący do osiągnięcia pełnej samoświadomości, która w ostateczności okazuje się piekłem.”

Teatr Narodowy im. Ivana Vazova pojawiał się ostatni raz na scenach polskich w 1996 r. sztuką Sen nocy letniej Williama Shakespeare’a, również w reżyserii Aleksandra Morfowa
(na festiwalu „Kontakt” w Toruniu). W czasie przyjęcia po piątkowym spektaklu dyrektor polskiego Teatru Narodowego Jan Englert przypomniał o swoich dawnych powiązaniach z bułgarskim teatrem i kinem, a jego bułgarski kolega Paweł Wasew wyraził nadzieję, że w krótkim czasie zespół warszawskiego Teatru Narodowego będzie gościł na scenie Teatru Narodowego w Sofii.

W sobotę Aleksander Morfow i Paweł Wasew podczas spotkania z publicznością opowiedzieli o powstaniu spektaklu, o historii Teatru Narodowego im. Ivana Vazova i odpowiadali na pytania z sali.

Z okazji Dnia Bułgarów Besarabskich, dnia 15 października 2009 r. w sali Bułgarskiego Instytutu Kultury odbył się pokaz filmu dokumentalnego „Jeden wystrzał”.
Film w reżyserii Wasyła Barkowa przedstawia losy pisarza Miszo Hadżijskiego (1916-1944) – Bułgara, który podczas II Wojny Światowej stał na czele swoich rodaków z Tawriji (Ukraina), zmierzających do Bułgarii. Do kraju przybyło 1500 osób, które osiedliły się  głównie w Dobrudży, gdzie otrzymały ziemię oraz pomoc socjalną. Niestety w roku 1945, w związku z działalnością sowieckich służb prawie wszyscy zostali wysiedleni do Rosji oraz wysłani do Azji Środkowej - opowiadają autorzy filmu.

Dnia 26 września 1944 r. Miszo Hadżijski został aresztowany i osadzony w komendzie policji, gdzie był katowany.
Został uwolniony 16 listopada 1944 r., a 7 grudnia 1944 r. podczas ponownej próby aresztowania w miejscowości Bełogradczik popełnił samobójstwo, aby nie wpaść ponownie w ręce władz sowieckich.

Prezentacja ksiązki Iriny Gorban pt. „Folklor oraz folklorystyka diaspory bułgarskiej na Ukrainie” odbyła się 13 października 2009 r. w sali Bułgarskiego Instytutu Kultury w Warszawie.
Tematyka pracy została poświęcona dziedzictwu naukowemu ukraińskich uczonych, którzy zajmowali się badaniem folkloru bułgarskiego na terytorium obecnej Ukrainy.

Dyrektor Bułgarskiego Instytutu Kultury Pani Michaela Todorova przedstawiła publiczności autorkę, która wygłosiła wykład pt. „Folklor oraz folklorystyka diaspory bułgarskiej na Ukrainie”. Irina Gorban opowiedziała o swojej pracy z dokumentacją w Archiwum Regionalnym Odessy oraz z Oddziałem Rękopisów Instytutu Literatury im. Tarasy Szewczenko Państwowej Akademii Nauk Ukrainy, jak również z artykułami prasowymi z końca XIX i początku XX wieku.